Carol: Onzichtbare lesbiennes in Amerika

admin2015_212Het is december 1948 als Patricia Highsmith een tijdelijke baan aanneemt bij warenhuis Bloomingdale’s. Ze heeft net haar eerste grote werk ‘Strangers on a Train’ geschreven, maar dat zal nog niet uitgegeven worden voor 1949. Om toch het nodige geld binnen te halen werkt ze rond kerst op de poppenafdeling. Het is hier dat op een drukke morgen een blonde vrouw met een bontjas binnenloopt. Highsmith beschrijft een onmiddellijke aantrekkingskracht die ze voelt tussen zichzelf en de vrouw, wanneer deze bij haar een pop afrekent. Dezelfde dag nog schrijft ze in acht pagina’s de grote lijnen van een boek hierover dat ‘The Price of Salt’ zal gaan heten, later ‘Carol’. Highsmith zoekt zelfs nog het bonnetje van de transactie terug om de vrouw op te sporen. Ze gaat een paar keer langs haar huis, maar belt nooit aan. Hier stopt het werkelijke verhaal, maar gaat ‘Carol’ verder.

In het boek ‘Carol’ kruisen de paden van Therese Belivet en Carol Aird. Therese is een meisje van 19, verloofd met Richard, met een veelbelovende carrière nog in de carolkinderschoenen. Carol is een vrouw van in de 30, verwikkeld in een lastige scheiding en de strijd om de voogdij over haar jonge dochter. Ze ontmoeten elkaar in het New Yorkse warenhuis waar Therese werkt. Carol koopt een kerstcadeau voor haar dochtertje. Dit is het begin van een ingewikkelde liefdesrelatie. Hoe natuurlijk deze liefde voor de twee vrouwen ook voelt, zo onnatuurlijk kijkt de rest van de omgeving ernaar. Het is dan ook maar de vraag of de relatie stand houdt in de chaos van een veroordelende maatschappij, jaloerse mannen, de strijd om een scheiding en een dochtertje.

In 1952 werd ‘The Price of Salt’ gepubliceerd. Dit ging niet zonder moeilijkheden. Highsmiths’ eigen uitgeverij weigerde het verhaal te publiceren. Een kleinere uitgeverij, Coward McCann, durfde het wel aan. Om het commerciële succes van thrillerschrijver Patricia Highsmith te beschermen, werd het boek uitgegeven onder het pseudoniem Claire Morgan. Pas na meer dan 25 jaar erkende Highsmith dat zij de auteur was van ‘The Price of Salt’, en pas vijf jaar voor haar dood stelde ze zich open om te vertellen hoe het verhaal was ontstaan. Daarna doopte ze het boek om tot ‘Carol’. Ondanks alle commotie werden er toch algauw een miljoen exemplaren verkocht in 1953.

Wat ‘Carol’ zo een succes maakte in deze tijd is dat het een leegte vulde. Lesbiennes en lesbische relaties waren vrijwel onzichtbaar in de Amerikaanse maatschappij. De verhalen die er waren over lesbische relaties eindigden altijd in schandalen, het terugkeren naar heteroseksualiteit of zelfmoord. ‘Carol’ is het allereerste verhaal over een lesbische relatie dat niet eindigt in ellende en de lezers een sprank van hoop geeft. Highsmith kreeg een enorme hoeveelheid brieven van lezers met positieve reacties. Lesbiennes waren zoals gezegd onzichtbaar in de samenleving, en lesbiennes die openbaar uitkwamen voor hun seksualiteit leefden geïsoleerd. De maatschappij keerde zich van hen af. Het is een eenzaam leven als er niemand is om mee te praten. Verhalen als deze gaven troost en het besef niet alleen te zijn. Hoewel het nog een donkere periode was voor homoseksuelen en lesbiennes, schreven velen aan Highsmith: ‘’we plegen inderdaad niet allemaal zelfmoord, velen van ons hebben het goed.’’

Na deze golf van succes verdween het boek onder een stapel van lesbische fictie die in de jaren ’80 en ’90 boven kwam drijven. En nu in 2015/2016 duikt ze ineens weer op: Carol, daar is ze weer. Opnieuw gevonden in de recentelijke bloei in de lesbische literatuur. Sinds de kerst draait er een prachtige verfilming in de bioscopen en filmtheaters. Gemaakt onder leiding van Todd Haynes en Phyllis Nagy met in de hoofdrollen Cate Blanchett (Lord of the Rings, Blue Yasmin) en Rooney Mara (The Social Network, The Girl With The Dragon Tattoo). Haynes werkte al eerder samen met Cate Blanchett in zijn film ‘I’m Not There’, waar zij de rol van Bob Dylan vertolkt en laat zien hoe ze het begrip ‘gender’ verbuigt. Eind vorige eeuw werd Nagy gevraagd voor ‘Carol’. De nieuwe interesse voor het verhaal ontstond tegen het decor waarin Amerika aan het beginpunt staat van het creëren van rechten voor homoseksuelen en lesbiennes. Deze film is niet gemaakt om te zeggen ‘‘kijk hoe ver we al gekomen zijn’’. ‘Carol’ laat zien hoe de geschiedenis en actualiteit in die zin niet veel verschillen. Zie alleen al hoeveel aandacht er is voor het feit dat er een film is over een lesbische relatie zonder desastreus einde.

‘Carol’ werpt een blik op de geschiedenis en laat ons zien hoe lesbiennes toentertijd in de maatschappij stonden. Tegelijkertijd doet de film ons beseffen dat ook wij nu nog steeds een lange weg te gaan hebben.

Geschreven door: Sabine Ganzevoort

This entry was posted in Nieuws. Bookmark the permalink.

One Response to Carol: Onzichtbare lesbiennes in Amerika

  1. Je weet pas wat homoseksualiteit inhoud wanneer je zelf anders bent. Mensen denken dat je ziek bent en dat terwijl we het hebben over aan aangeboren aandoening. Op 17 Juli 2017 wordt in mijn woonplaats Drachten voor het eerst een “Gay Parade” gehouden, leuk om nu alvast in je agenda te zetten.

    Transgender Stefanie.

Reageren